تکالیف یک تاجر حرفه ای

به چه شخصی تاجر می گویند؟ تاجر حرفه ای چه تاجری است؟ با رعایت چه نکاتی می توانیم یک تاجر حرفه ای شویم؟ تفاوت دفتر ثبت تجارتی و دفاتر تجاری چیست؟

در مطلب پیش رو قصد داریم تا به بیان نکاتی بپردازیم که با رعایت و انجام آنها یک تاجر عادی به تاجر حرفه ای تبدیل شده و در نهایت منجر به تمایز آن تاجر نسبت به سایرین می شود. امور مذکور حاصل بررسی چند صد پرونده و مشاوره و صحبت حضوری و غیر حضوری با چند صد تاجر است و همگی در کنار هم از ارزش بسیار بالایی برخوردار هستند. لازم به ذکر است که موسسه کاف در تمامی موارد ذیل به نحو شایسته امور شما را انجام می دهد و از ابتدا تا انتهای مسیر همراه شما خواهد بود و حتی برای سهولت در کار شما، موسسه این امکان را فراهم کرده است که بتوانید به صورت آنلاین و غیر حضوری امور خود را انجام بدهید!

مقدمه

تاجر شخصی است که شغل معمولی خود را معاملات تجارتی با دیگران قرار می دهد؛ ولی انجام معاملات تجاری و فعالیت های تجاری مصرح در قانون تجارت تنها باعث می شود که شما به یک تاجر آماتور تبدیل شوید و شما تاجر حرفه ای محسوب نمی شوید. این  در حالی است که دنیای امروزی به سمت حرفه ای شدن پیش می رود و تمامی اشخاص در هر طبقه ای که فعالیت دارند باید به صورت حرفه ای کار کنند تا در آینده دچار مشکلات حقوقی و غیر حقوقی نشوند.

به دلیل این که اغلب اشخاص حقیقی و حقوقی که به کاف مراجعه می کنند و یا از خدمات آنلاین و تلفنی کاف بهره می برند تاجران هستند، حرفه ای عمل کردن این تاجران عزیز جزء سیاست گذاری های موسسه کاف است تا در آینده مشکلی متوجه شان نشود. شما هم می توانید حرفه ای باشید و حرفه ای کار کنید! فقط کافیه با شماره 02833242464 تماس بگیرید.

حال سوالی که مطرح می شود این است که انجام چه اعمالی سبب خواهد شد که شما به یک شخص حرفه ای در طبقه فعالیت خود تبدیل شوید؟ و ملاک تفاوت یک شخص عادی از حرفه ای در رعایت و انجام چه مواردی است؟

ثبت نام در دفتر ثبت تجارتی

با بررسی قوانین و آیین نامه ها  به این مطلب پی می بریم که قانون گذار به ثبت نام تجار و اطلاعاتشان در یک دفتر جداگانه و به صورت مجزا اهمیت داده است و در مواد قانونی این نکته را به تاجران گوشزد کرده است به این صورت که یک دفتر در محل هایی که اداره یا شعبه ثبتی وجود دارد به این منظور تعبیه شده است که تاجرانی که در آن محل ها فعالیت می کنند نام و اطلاعات خودشان را در آن ها به ثبت برسانند و هر شخصی که در ایران اشتغال به تجارت دارد باید نام خود را در این دفاتر به ثبت برساند. به این دفاتر دفتر ثبت تجارتی می گویند و همه تاجران به جز کسبه، مکلف به ثبت نام خود در این دفاتر هستند.  اگرچه این دفاتر به صورت محلی تعبیه شده و مورد استفاده قرار می گیرد ولی از لحاظ کاربردی بهتر است که علاوه بر وجود این دفاتر در هر محل، یک دفتر ثبت تجارتی که نام تمامی تاجران در آن ثبت می شود نیز در نظر گرفته شود تا اطلاعات تمامی تاجرانی که در ایران فعالیت می کنند در آن ثبت شود.

درج شماره ثبت در تمام اوراق تجاری

پس از ثبت نام در دفاتر تجارتی، تاجر باید در تمام اوراق تجاری خود شماره ثبت خود را تصریح کند. نکته ای که در این خصوص وجود دارد این است که ثبت نام در دفتر تجارتی دلیل تاجر بودن نیست و صرفاً یک اماره قضایی در مورد تاجر بودن است. قانون گذار یک ضمانت اجرا در خصوص عدم ثبت یا درج نکردن شماره ثبت در اوراق تجاری پیش بینی کرده است و آن هم عبارت است از جزای نقدی از دویست تا دو هزار ریال.

نکته قابل توجه در این خصوص این است که مدت هاست قواعد مربوط به ثبت دفتر تجارتی متروک و مسکوت مانده و در عمل، قدرت اجرایی خود را از دست داده است! شاید بتوان ضمانت اجرای ضعیف آن را از جمله دلایل این امر شمرد که البته باید توجه کرد که این ضمانت اجرا برای سال 1311 در نظر گرفته شده است که در زمان خود ضمانت اجرای خوبی بوده است.

نگهداری دفتر ثبت تجارتی

وظیفه نگهداری این دفتر در تهران بر عهده دایره ثبت شرکت هاست و در شهرستان ها بر عهده ادارت ثبت است.

تنظیم دفاتر تجاری

با توجه به قانون تجارت هر تاجری باید 4 دفتر داشته باشد:

1-دفتر روزنامه: دفتری است که تاجر باید همه روزه مطالبات و دیون و داد و ستد تجارتی و معاملات راجع به اوراق تجارتی از قبیل خرید و فروش و ظهر نویسی و به طور کلی جمیع واردات و صادرات تجارتی خود را به هر اسم و رسمی که باشد و حتی وجوهی را که برای مخارج شخصی خود برداشت می کند در آن دفتر ثبت نماید.

2-دفتر کل: دفتری است که تاجر باید کلیه معاملات را حداقل هفته ای یک مرتبه از دفتر روزنامه  استخراج و انواع مختلفه آن را جدا کرده و هر نوعی را در صفحه مخصوص آن به ثبت برساند.

3-دفتر دارایی: دفتری است که تاجر باید هر سال صورت جامعی از کلیه دارایی منقول و غیرمنقول و دیون و مطالبات سال گذشته خود را به ریز ترتیب داده و در آن دفتر ثبت و امضا نماید و این کار را باید تا پانزدهم فروردین سال بعد انجام دهد.

4-دفتر کپیه: دفتری است که تاجر باید کلیه مراسلات و مخابرات و صورت حساب های صادره خود در آن تاریخ را ثبت نماید.

ثبت در دفتر کپیه زمان خاصی ندارد و هر وقت نامه یا صورت حسابی (مثل فاکتور فروش) صادر شد باید در دفتر کپیه ثبت شود. مکاتبات وارده در دفتر کپیه ثبت نمی شود و مطابق تبصره 10 باید به ترتیب تاریخ ورود مرتب نموده و در لفاف مخصوصی نگهداری شود. هم چنین ذفتر کپیه تنها دفتری از دفاتر فوق است که نیازی به امضای مامور وزارت دادگستری ندارد.

طریقه نگهداری دفاتر

دفاتر فوق باید عاری از هر گونه تراشیدگی، حک کردن، جای سفید گذاشتن بین سطور یا نوشتن بین سطور باشند و هم چنین باید تا 10 سال پس از پایان سال نگهداری شوند و تمامی دفاتر فوق به استثنای دفتر کپیه باید به امضای نماینده وزیر عدلیه (وزارت دادگستری کنونی) برسد.

طریقه نگهداری دفاتر

ضمانت اجرای کیفری تاجرانی که اقدام به تهیه و تنظیم دفاتر تجاری نکنند از مبلغ دویست تا ده هزار ریال جریم می شوند و چنانچه در آینده دچار ورشکستگی شوند، ورشکستگی آن ها از نوع ورشکستگی به تقصیر خواهد بود.

هم چنین این افراد مشمول جرم مالیاتی خواهند شد و حسب مورد به مجازات های درجه شش محکوم می گردند در مقابل افرادی که اقدام به تنظیم به مرتب این دفاتر کنند از مزایای مالیاتی نیز بهره مند خواهند شد.

نتیجه گیری

تنظیم و داشتن دفاتر تجاری یا دفاتر پلمپ از تکالیف یک تاجر برای حرفه ای شدن است و تجار باید این دفاتر را تهیه کنند و نزد خود نگه دارند. داشتن و تنظیم مرتب این دفاتر سبب بهره مند شدن تجار از مزایای مالیاتی خواهد شد و این همه آن چیزی است که شما برای تجارت حرفه ای خود به آن نیاز دارید!

معرفی شرکت های تجاری

با توجه به دامنه ی فعالیتی موسسه کاف که ثبت انواع شرکت ها و مشاوره در این خصوص یکی از انواع مختلف فعالیت های موسسه کاف است، در مقاله پیش رو با طرح پرسش های ذیل به بیان توضیحات در مورد انواع شرکت های تجارتی و بیان نکاتی در این خصوص می پردازیم.

منظور از شرکت تجاری چیست و انواع آن کدامند؟ تفاوت شرکت تجاری با شرکت مدنی چیست؟ منظور از شرکت شخص چیست؟ منظور از شرکت سرمایه چیست؟ به چه شرکتهایی شرکت مختلط می گویند؟ کدام انواع شرکت های تجاری شرکت سرمایه محسوب می شوند و کدام یک از انواع شرکت های تجارتی شرکت شخص محسوب می شوند؟

تفاوت شرکت سرمایه و شرکت شخص چیست؟

منظور از شرکت تجاری قراردادی است که میان دو یا چند نفر منعقد می شود و سرمایه مستقل وجدایی را از مجموع آورده های یکدیگر فراهم می کنند و به سازمان و تشکیلاتی خاص که برای رسیدن به مقصودی معین و مشخص ایجاد کرده اند، اختصاص داده و در سود و زیان های احتمالی در آن شریک یکدیگر قرار می گیرند. برای تشکیل شرکت ها حداقل وجود دو شخص هم قانوناً و هم در روند اجرای تشکیل شرکت تجاری لازم و ضروری است است؛ هم چنین لازم به ذکر است که شرکت تجاری بر خلاف شرکت مدنی دارای شخصیت حقوقی مستقل بوده که این خود دارای آثاری است که در مطالب قبلی به آن اشاره کردیم.

چند نوع شرکت داریم؟

شرکت های تجاری مصرح در قانون تجارت هفت قسم هستند. شرکت تجاری سهامی عام و خاص، شرکت تجاری با مسئولیت محدود، شرکت تجاری تضامنی، شرکت تجاری نسبی، شرکت تجاری مختلط سهامی، شرکت تجاری مختلط غیر سهامی و شرکت تعاونی.

از میان شرکت های فوق الذکر در قانون تجارت در برخی از آن ها مسئولیت شرکا محدود به میزان آورده آنها در شرکت است و خارج از آن مسئولیتی به عهده آنها نیست! به این دسته از شرکتهای تجاری شرکت های سرمایه گفته می شود که عبارتند از شرکت سهامی عام و خاص،  شرکت با مسئولیت محدود و شرکت تعاونی.

دسته ای دیگر از شرکت های تجاری نیز وجود دارند که که مسئولیت شرکا در آن فراتر از میزان آورده آن هاست و فقط به میزان آورده خود مسئول قروض و تعهدات شرکت هستند. به این دسته از شرکت های تجاری شرکت های شخص گفته می شود که عبارت هستند از شرکت نسبی و شرکت تضامنی.

دسته ای دیگر از شرکت های تجاری وجود دارند که هم ویژگی شرکتهای شخص و هم ویژگی شرکت های سرمایه را دارند! به این دسته از شرکتهای تجاری شرکت های مختلط می گویند که شامل شرکت مختلط سهامی و شرکت مختلط غیر سهامی هستند.

شرکت های سهامی

شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن هاست. شرکتهای سهامی به دو نوع شرکت سهامی عام و شرکت سهامی خاص تقسیم می شوند. شرکت سهامی عام شرکتی است که موسسین آنها قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تامین می کنند و حداقل میزان سرمایه  شرکت در زمان تاسیس باید پنج میلیون ریال باشد. شرکت سهامی خاص شرکتی است که تمام سرمایه شرکت در زمان تاسیس توسط موسسین تامین می گردد و حداقل میزان سرمایه شرکت در زمان تاسیس در این شرکت باید یک میلیون ریال باشد.

باید توجه داشت در صورتی که  بعد از تاسیس، سرمایه شرکت به هر علتی از حداقل های فوق الذکر کمتر باشد باید ظرف یک سال نسبت به افزایش سرمایه تا میزان حداقل مقرر اقدام کرد یا شرکت را به انواع دیگر شرکتهای مذکور در قانون تجارت تبدیل نمود؛ در غیر این صورت هر ذینفعی می تواند انحلال شرکت را از دادگاه در خواست کند.

در شرکت سهامی عام تعداد شرکا باید حداقل پنج نفر باشد و در شرکت سهامی خاص حداقل تعداد  شرکا باید حداقل سه نفر باشد.

نکته قابل توجه در مورد شرکتهای سهامی این مورد است که این شرکت ها در هر صورت و به نحو مطلق شرکت تجاری محسوب می شوند حتی اگر موضوع فعالیت آنها یکی از اعمال تجاری ذاتی مذکور در ماده دو قانون تجارت نباشد. هم چنین علاوه بر تفاوت های ذکر شده در سطور فوق، این موضوع قابل ذکر است که در روند تشکیل شرکتهای سهامی عام نیاز به اخذ موافقت نامه و ثبت در سازمان بورس است در حالی که در شرکت های سهامی خاص این چنین نمی باشد.

شرکت با مسئولیت محدود

شرکت با مسئولیت محدودیت شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای امور تجاری تشکیل شده و هر یک از شرکا بدون اینکه سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد فقط تا میزان سرمایه ی خود در شرکت مسئول قروض و تعهدات شرکت است.

شرکت با مسئولیت محدود وقتی تشکیل میشود که تمام سرمایه نقدی پرداخت و سهم الشرکه غیر نقدی نیز تقدیم و تسلیم شده باشد. باید به این نکته توجه داشت که سهم الشرکه های غیر نقدی هر کدام به هر میزان تقدیم شده اند باید در شرکتنامه قید شود. به این امر توجه نمایید که قیمت واقعی و حقیق سرمایه های غیر نقدی باید در شرکتنامه قید شود.

هر شرکت با مسئولیت محدود که خلاف موارد فوق الذکر تشکیل گردد با کل و شرکا در مقابل اشخاص ثالث حق استناد به این بطلان را ندارند و شرکایی که این بطلان به عمل آن هاست مسئولیت تضامنی خواهند داشت.

نکته ای که در مورد شرکت های با مسئولیت محدود باید دانست این مورد است که برخلاف شرکت های سهامی  که به آورده ی هر شخص سهام گفته می شد، در شرکت با مسئولیت محدود به آورده ی اشخاص سهم الشرکه میگویند و این سهم الشرکه نمی تواند به شکل اوراق تجاری قابل انتقال اعم از بی نام یا با نام و غیره دربیاید. حداقل شرکا در شرکت با مسئولیت محدود 2 نفر ممیباشد که شرط تشکیل و شرط بقای شرکت است .

شرکت تضامنی

شرکتی است که تحت اسم مخصوص برای امور تجارتی بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل میشود؛ به این معنی که اگر دارایی شرکت برای پرداخت تمام قروض کافی نباشد هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است. هر توافقی بر خلاف این موضوع بین شرکا حاصل شود تنها در مقابل شرکاء نافذ و دارای اثر است و در مقابل اشخاص ثالث کان لم یکن می باشد همچنین این توافق حتما باید در شرکتنامه قید شود .

در بحث تشکیل و سرمایه اولیه و اسم شرکت، شرکت تضامنی مانند شرکت با مسئولیت محدود است. همچنین در شرکت تضامنی اگر سهم الشرکه یک یا چند نفر غیر نقدی باشد باید سهم الشرکه مزبور قبلا با توافق تمام شرکا تقدیم شود. شرکایی که بعدا وارد شرکت تضامنی خواهند شد نیز در مقابل بدهی های قبل ورودشان مسئولیت تضامنی دارند و همچنین کسی که از داخل شرکا خارج شود، دیگر هیچ مسئولیتی نخواهد داشت.

شرکت نسبی

شرکتی است که برای امور تجاری تحت اسم مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل و مسئولیت هر یک از شرکا به نسبت سرمایه ای است که وارد شرکت کرده است.

جز در مسئولیت شرکای شرکت نسبی، این شرکت در سایر موارد مانند شرکت تضامنی است.

شرکت مختلط غیر سهامی

شرکتی است که برای امور تجاری تحت اسم مخصوص بین یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل میشود. شریک ضامن، مسئول کلیه ی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود و شریک با مسئولیت محدود کسی است که مسئولیت او فقط تا میزان سرمایه ای است که به عنوان آورده داخل شرکت کرده است. روابط شرکا با رعایت مقررات قانون تجارت تابع شرکت نامه خواهد بود.

اداره ی شرکت تابع به عهده ی شرکای ضامن و نظارت بر امور شرکت بر عهده شرکای با مسئولیت محدود است.

شرکت مختلط سهامی

شرکت مختلط سهامی شرکتی است که تحت اسم مخصوصی بین یک عده شرکای سهامی  و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل می شود. شرکای سهامی کسانی هستند که سرمایه آنها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی القیمت در آمده و مسئولیت آنها تا میزان همان سرمایه ای است که در شرکت دارند.

شریک ضامن کسی است که سرمایه او به صورت سهام در نیامده و مسئول کلیه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود. مدیریت شرکت مختلط سهامی با شرکای ضامن است و نظارت بر عهده ی هیات نظار خواهد بود. هیات نظار هیاتی است متشکل از حداقل سه نفر از شرکا و این هیات را مجمع عمومی شرکا بلافاصله بعد از تشکیل قطعی شرکت و قبل از هر اقدامی در امور شرکت معین می کنند؛ انتخاب هیات بر حسب شرایط مقرر در اساسنامه شرکت تجدید می شود و در هر صورت اولین هیات نظار برای یکسال انتخاب خواهد شد.

شرکت تعاونی

شركت تعاونی شركتی است از اشخاص حقیقی و حقوقی كه به منظور رفع نیازمندی های مشترك و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا ازطریق خودیاری و كمك متقابل و همكاری آنان، موافق اصولی كه دراین قانون مطرح است، تشكیل می شود. تعداد اعضای شركت تعاونی نباید از ٧ نفر كمتر باشد. در واقع این نوع شرکتها نوعی تسهیل گر در امور خانوار ها می باشند و قانونی مجزا تحت عنوان قانون بخش تعاونی در این خصوص داریم.

شرکت های سهامی و سازمان بورس

شرکت سهامی عام چه شرکتی است و نحوه تشکیل شرکت های سهامی عام چگونه است؟ آیا همه ی شرکت های سهامی عام نیازمند اخذ موافقت نامه و ثبت در سازمان بورس هستند؟

همانطور که در مطالب قبلی بیان شد شرکت سهامی، شرکتی است که در آن سرمایه ی شرکت به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنهاست؛ هم چنین بیان کردیم که شرکت سهامی شرکت شکلاً تجاری است و جدای از موضوع فعالیت شرکت تجاری محسوب می شود. در این مطلب قصد داریم به رابطه شرکت سهامی عام و سازمان بورس اوراق بهادار بپردازیم.

تشکیل شرکت سهامی عام

برای تشکیل شرکت تجاری سهامی عام‌، موسسین ابتدا باید نزد یکی از بانک‌ها حسابی به نام حساب شرکت سهامی عام در شرف تاسیس افتتاح کنند و  سپس حداقل بیست درصد سرمایه شرکت را خود تعهد کرده و حداقل سی و پنج درصد این مبلغ را پرداخت کنند؛ سپس‌ اظهارنامه ثبت شرکت را تهیه و کامل کنند و مدارک مذکور را همراه طرح اساسنامه شرکت و طرح اعلامیه پذیره نویسی سهام که به امضای کلیه موسسین رسیده باشد، در تهران به اداره ثبت شرکت‌ها و در شهرستان‌ها به دایره ی ثبت شرکت‌ها و در نقاطی که دایره ثبت شرکت‌ها وجود ندارد به اداره ثبت اسناد و املاک محل تحویل بدهد و رسید دریافت کند. لازم به ذکر است که تکمیل هر یک از برگه‌های بالا باید طبق مندرجات و مفاد قانون انجام شود. بعد از انجام‌ مراحل فوق الذکر، مرجع ثبت شرکت‌ها مدارک تحویلی‌ را با قانون انطباق می دهد و پس از اخذ موافقت نامه از سازمان بورس اوراق بهادار، اجازه انتشار اعلامیه پذیره نویسی را صادر خواهد نمود؛ بنابراین اخذ موافقت نامه از سازمان بورس برای تشکیل شرکت سهامی عام ضروری است.(این مطلب استثنائاتی دارد که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد.)

اعلامیه پذیره نویسی

اعلامیه پذیره نویسی باید توسط موسسین در جراید آگهی شود و در معرض دید علاقه‌مندان قرار  بگیرد؛ سپس ظرف مهلت تعیین شده توسط موسسین در اعلامیه پذیره نویسی، علاقه‌مندان به بانک مورد نظر مراجعه نموده و ورقه ی تعهد سهم‌ را امضا و مبلغی را که نقداً باید پرداخت شود پرداخت و رسید دریافت خواهند کرد. به ‌این عمل پذیره نویسی می گویند که انجام آن به پذیره نویس حق حضور و رای دادن در مجمع عمومی موسسین را می دهد. پس از اتمام مراحل پذیره نویسی، موسسین به بررسی تعهدات پذیره نویسان می‌پردازند و آن را با سرمایه پیشنهادی شرکت مطابقت می‌دهد که این مرحله با سه فرض مواجه هستیم:

فرض اول به این صورت است که مبالغ تادیه و تعهد شده توسط پذیره نویسان از میزان سرمایه پیشنهادی شرکت کم تر است؛ در این فرض با عدم تشکیل شرکت مواجه خواهیم شد.

فرض دوم به این صورت است که مبالغ تادیه و تعهد شده توسط پذیره نویسان برابر با سرمایه پیشنهادی شرکت است؛ که در این حالت شرکت تشکیل خواهد شد.

فرض سوم به این صورت است که مبالغ تادیه و تعهد شده توسط پذیره نویسان بیشتر از سرمایه پیشنهادی شرکت است که در این حالت تقدم با پذیره نویسانی است که زودتر اقدام به اخذ ورقه تعهد سهام کرده اند.

در صورت حدوث فرض دوم و سوم ، موسسین مجمع عمومی موسس را دعوت خواهند نمود و مجمع عمومی موسس طبق مندرجات قانون تجارت تشکیل جلسه خواهد داد و به بررسی و احراز فرایند پذیره نویسی و شور در مورد میزان سرمایه پیشنهادی و اساسنامه و تصویب آنها می پردازند و اولین مدیران و بازرسان شرکت را انتخاب می کنند. سپس اساسنامه ای که به تصویب مجمع عمومی موسس رسیده، باید به ضمیمه صورت جلسه مجمع و اعلامیه قبولی مدیران و بازرسان جهت ثبت شرکت، به مرجع ثبت شرکت ها تسلیم شود.

چه شرکت هایی از اخذ موافقت نامه از سازمان بورس معاف هستند ؟

مراتبی که بیان شد در مورد نحوه و چگونگی تشکیل شرکت سهامی عام بود و همانطور که تاکنون مطالعه فرمودید یکی از شرایط تشکیل شرکت سهامی عام، اخذ موافقت نامه از سازمان بورس است و اصولاً این امر امری ضروری است ولی استثنائاتی دارد؛ به این معنی که برخی شرکتهای سهامی عام با دارا بودن شرایط ذیل از اخذ موافقت نامه از سازمان بورس معاف هستند.

دسته اول) شرکت سهامی عام با هر سرمایه ای مشروط بر آن که تعداد سهامداران آنها مساوی یا کمتر از سی و پنج سهامدار باشد، از ثبت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار معاف هستند.(مصوبه 16/5/91 شورای عالی بورس)

دسته دوم) شرکت های سهامی که جمع حقوق صاحبان سهام آن ها مساوی یا کمتر از مبلغ هفتاد میلیارد ریال باشد از ثبت نزد سازمان بورس معاف هستند.(مصوبه 17/9/95 هیات مدیره سازمان)

دسه سوم) آن دسته از شرکت های سهامی که تعداد سهامداران آنها مساوی یا کمتر از صد سهامدار و بیش از سی و پنج سهام دار باشد در صورتی که حقوق صاحبان سهام آن ها مساوی یا کمتر از دویست میلیارد ریال باشد، از ثبت نزد سازمان بورس معاف هستند.(مصوبه 17/5/95 هیات مدیره سازمان)

منبع: قانون تجارت

شرکت تک شریک در ایران

پیش تر و در مطالب قبلی به توضیح و تبیین مفهوم شرکت تجاری و انواع آن و هم چنین نحوه تشکیل شرکت ها پرداختیم و مشخص کردیم منظور از شرکت تجاری قراردادی است که میان دو یا چند نفر منعقد می شود و سرمایه مستقل و جدایی را از مجموع آورده های یکدیگر فراهم می کنند و به سازمان و تشکیلاتی خاص که برای رسیدن به مقصودی معین و مشخص ایجاد کرده اند، اختصاص داده و در سود و زیان های احتمالی در آن شریک یکدیگر قرار می گیرند. همچنین متوجه شدیم که برای تشکیل شرکت ها حداقل وجود دو شخص، هم قانوناً و هم در روند اجرای تشکیل شرکت لازم و ضروری است. در بیان انواع شرکت های تجاری نیز بیان کردیم که شرکت های تجاری مشخص در قانون تجارت هفت قسم بودند؛ شرکت تجاری سهامی عام و سهامی خاص، شرکت تجاری با مسئولیت محدود، شرکت تجاری تضامنی، شرکت تجاری نسبی، شرکت تجاری مختلط سهامی، شرکت تجاری مختلط غیر سهامی و شرکت تعاونی.

سپس در ادامه در مورد شرکت مدنی و انواع آن  صحبت کردیم و توضیح دادیم که شرکت مدنی عبارت است از اشاعه ی حقوق مالکین متعدد در شی واحد؛ و توضیح دادیم که این دو شرکت با یکدیگر تفاوت داشته و به بیان تفاوت هایشان پرداختیم. در ادامه مشخص کردیم که مهم ترین، اصلی ترین و بارزترین تفاوت شرکت تجاری و شرکت مدنی در نظام حقوقی ایران در داشتن و نداشتن شخصیت حقوقی مستقل است؛ به این صورت که شرکت مدنی فاقد شخصیت حقوقی مستقل از شرکا است و شرکت تجاری دارای شخصیت حقوقی مستقل از شرکا یا سهامداران خود است و در نهایت به آثار ایجاد شخصیت حقوقی پرداختیم و آثار آن را به ترتیب ذیل بیان نمودیم:

1- نام و عنوان مستقل از شرکا

2- حقوق وتعهدات مستقل از سایر شرکا

3- تابعیت و اقامتگاه مستقل از سایر شرکا

4- دارایی مستقل از سایر شرکا

اما در این میان ممکن است که برای خیلی از افراد سوالاتی در خصوص توضیحات فوق در ذهنشان شکل بگیرد؛ به عنوان مثال آیا امکان تشکیل شرکت تک شریک در نظام حقوقی ایران وجود دارد؟ و اگر این امکان وجود دارد رویه عملی و اداری تشکیل شرکت تک شریک  چگونه است؟ و این شرکت ها تابع چه قانونی هستند؟

جهت پاسخ به این سوال ابتدا باید به توضیح مطلب زیر بپردازیم که با توجه به ماده سیصد لایحه اصلاحی قانون تجارت، دسته ای از شرکت ها شرکت های دولتی هستند.

شرکت های دولتی

شرکت دولتی به شرکتهایی می گویند که  پنچاه و یک درصد سهام آنها  و یا صد درصد سهام آنها متعلق به دولت به عنوان بزرگترین شخصیت حقوقی کشور است. شرکت های دولتی به دو دسته ی  شرکت دولتی عام و شرکت دولتی خاص تقسیم بندی می شوند.

شرکت های دولتی خاص

منظور از شرکت دولتی خاص شرکتی است که دولت به عنوان بزرگترین شخصیت حقوقی کشور پنجاه و یک درصد سهام آن را دارا می باشد. این نوع شرکت به مجوز قانون و یا به حکم دادگاه تشکیل می شوند و یا از قبل و در گذشته وجود داشته اند و مصادره ملی شده اند. شرکت دولتی به معنای خاص نیاز به ثبت ندارند و از زمان تاسیس و تشکیل، شخصیت حقوقی مستقل پیدا می کنند.

شرکت های دولتی عام

شرکت دولتی به معنای عام شرکتی است که دولت به عنوان سرمایه گذار وارد آنها شده و حداقل پنجاه و یک درصد از سهام آنها را خریداری می کند؛ در واقع شرکت دولتی به معنای عام فرایندی شبیه به شرکتهای تجاری خصوصی دارد با این تفاوت که دولت به عنوان شخصیت حقوقی مستقل حداقل پنجاه و یک درصد سهام آن ها را خریداری کرده است. هم چنین لازم به ذکر است که شرکت های دولتی به معنای عام نیاز به ثبت دارند و وجود دولت به عنوان سهامدار در ایجاد شخصیت حقوقی آنها بی تاثیر است و تنها زمانی شخصیت حقوقی مستقل از سایرین پیدا می کنند که در اداره ثبت شرکتها به ثبت برسند.

شرکتهای دولتی فوق الذکر در ابتدا تابع قوانین تاسیس و  اساسنامه ی خود می باشند و در مرحله بعد، یعنی زمانی که موضوعاتی در اساسنامه پیش بینی و ذکر نشده، تابع قانون تجارت و سایر قوانین هستند. با توجه به توضیحات فوق الذکر تاسیس تشکیل شرکت تجارتی تک شریک در ایران فقط توسط دولت به عنوان بزرگترین شخصیت حقوقی کشور ممکن است و آن هم زمانی است که صد درصد سهام شرکت تجاری متعلق به دولت باشد.

راه اندازی کسب و کار در قالب ثبت و تاسیس شرکت تجارتی در کشورهای آلمان و اتریش

متداول ترین و رایج ترین سیستم راه اندازی کسب و کار در قالب شرکت های تجارتی در کشورهای آلمان و اتریش، تاسیس و ثبت شرکت تجارتی با مسئولیت محدود در این کشورها است؛  اگرچه اینکه کدام یک از موسسات یا شرکت های تجاری برای کسب و کار مناسب تر است پاسخ واحد و روشنی ندارد، ولی به نظر می رسد دلیل این امر سهولت روند مدیریتی، قواعد مربوط به مسئولیت شرکا و حداکثر و حداقل سرمایه باشد. در هر دو کشور مجموعه ی  قوانینی موسوم به قوانین مادر وجود دارند که  برای تنظیم امور شرکت های با مسئولیت محدود وضع شده است.

قوانین ثبت شرکت در آلمان

قانون شرکت های با مسئولیت محدود کشور آلمان در سال 1982 وضع شد و آخرین بار در سال 2017 اصلاح شده است. مطابق ماده ی یک قانون شرکت های با مسئولیت محدود، برای تاسیس این نوع شرکت یک نفر سرمایه گذار هم کافیست و طبق ماده 5 این قانون، حداقل میزان لازم برای تاسیس شرکت با مسئولیت محدود بیست و پنج هزار یورو است. افتتاح حساب مربوط به شرکت پیش از ثبت نهایی شرکت انجام می پذیرد و حداقل دوازده هزار و پانصد یورو باید در حساب بانکی شرکت واریز شود؛ با اصلاحاتی که در  سال 2008 صورت پذیرفت، مواردی به قانون شرکت های با مسئولیت محدود کشور آلمان اضافه شد. طبق این ماده شرکتunternehmergesellschaft   (Entrepreneurial Company) معروف به مسئولیت محدود کوچک به منظور حمایت از کارآفرینان به وجود آمد و شروع به فعالیت نمود.

شرکت mini-GmbH را می توان با یک یورو تاسیس کرد  ولی مشروط بر اینکه دست کم یک چهارم سود سالیانه شرکت تا زمانی که حداقل سرمایه شرکت  به بیست و پنج هزار یورو برسد، در صندوق شرکت ذخیره و نگهداری شود. طبق قوانین مالیاتی کشور آلمان، شرکت هایی که درکشور آلمان ثبت شده اند یا مرکز مدیریتی آنها در کشور آلمان است موظف و مکلف به پرداخت مالیات هستند؛ شرکت هایی هم که در داخل کشور آلمان اقامت ندارند یا ثبت نشده اند در صورت کسب در آمد از منابع موجود در کشور آلمان، موظف و مکلف به پرداخت مالیات هستند.

قوانین ثبت شرکت در اتریش

قانون شرکت های با مسئولیت محدود درکشور اتریش در سال 1906 وضع شد و در سال 2018 برای آخرین بار اصلاح شده است. در حقوق شرکت های کشور اتریش نیز مانند کشور آلمان تفاوتی بین اتباع خارجی و داخلی برای تاسیس شرکت تجارتی وجود ندارد و مطابق ماده یک قانون مذکور، ممکن است شرکت تجارتی توسط یک یا چند شخص حقیقی یا حقوقی، مقیم یا غیر مقیم و اتریشی یا خارجی تاسیس شود.

بر اساس ماده شش قانون شرکت با مسئولیت محدود کشور اتریش حداقل سرمایه برای تاسیس این نوع  شرکت سی و پنج هزار یورو است و حداقل مبلغ پنجاه درصد این مبلغ باید به هنگام تاسیس شرکت تجارتی با مسئولیت محدود پرداخت شود. طبق بند اول این ماده این قانون،  سرمایه شرکت با مسئولیت محدود صرفاً باید به یورو باشد و ارز دیگری برای تاسیس  این نوع شرکت مورد قبول نیست. با توجه به قوانین مالیاتی کشور  اتریش، شرکت هایی موظف به پرداخت مالیات هستند که محل اصلی مدیریت آنها درکشور اتریش باشد؛ هر چند باید توجه کرد که همانند کشور آلمان برخی شرکت های خارجی نیز بنا به دلایلی مکلف به پرداخت مالیات می شوند؛ مثل کسب سود حاصل از سرمایه گذاری و معاملات تجاری در  کشور اتریش به شرطی که این پروسه در داخل کشور اتریش به طور منظم و دائمی (مستمر )وجود داشته باشد.

اخذ تابعیت با ثبت کردن شرکت

هم چنین باید متذکر شد که در هیچ یک از شرکت های تجاری  مورد بحث صرف تاسیس شرکت مورد نظر موجب اخذ تابعیت یا اقامت آن کشور نمی شود مگر اینکه در راستای برنامه های مختلف مهاجرتی دولت های فوق الذکر باشد؛  به طور مثال در کشور اتریش در صورتی که  شرکت ذیل احکام مربوط به تاسیس استارت آپ یا خود اشتغالی قرار گیرد ممکن است منجر به صدور مجوز اقامت و در نهایت در صورت وجود شرایط لازم، اخذ تابعیت شود. درکشور آلمان نیز تاسیس شرکت باید در جهت تحقق شرایط ماده 21 قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه، مثل اثر مثبت اقتصادی در آلمان باشد. مباحث مربوط به ویزای استارت آپ و ویزای سرمایه گذاری نیز ذیل این مبحث مطرح می شود .

به عبارت دیگر تاسیس شرکت در صورتی ممکن است باعث اخذ اقامت یا تابعیت کشورهای مذکور شود که بسته به کشور مد مظر مشمول سرمایه گذاری، خود اشتغالی، کارآفرینی و تاسیس استارت آپ شود. متاسفانه این مسئله فرصتی برای سو استفاده برخی در داخل ایران شده و بدون وجود طرح تجاری مناسب یا منابع مالی کافی، اشخاص را به سرمایه گذاری در کشورهای مذکور تشویق و موجبات اضرار اشخاص را فراهم می کنند.

منبع :

Bigdeliconsulting.com

دفاتر تجارتی

تجارت، بازرگانی یا داد و ستد به معنی انتقال مالکیت کالا و خدمات از شخصی اعم از حقیقی و حقوقی به دیگری در قبال دریافت چیزی از طرف مقابل است و اشخاصی که شغل معمولی خود را معاملات تجارتی قرار بدهند، تاجر نامیده می شوند اعم از اینکه شخص حقیقی یا حقوقی باشند. در تجارت و در عرف بازار، خرید و فروش به طرق مختلفی انجام می‌شود. گروهی تمایل به پرداخت تمامی هزینه‌ها (ثمن معامله) در ابتدای کار دارند؛ گروهی نیز تمایل به پرداخت اقساطی هزینه‌ها (ثمن‌ معامله) دارند که نحوه تقسیط نیز می‌تواند اشکال مختلفی داشته باشد.گروهی نیز به صورت نسیه اقدام به معامله می‌کنند و در ابتدای کار هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنند.

با توجه به مطالب مذکور، تاجر نیازمند این مورد است که از تمامی موارد بالا و بسیاری از موارد دیگر آگاهی کامل داشته و حتی آن‌ها را به صورت کتابت دربیاورد تا در آینده دچار مشکلی نگردد. البته قانون گذار راه حلی برای این مورد پیش بینی کرده است و آن هم استفاده از دفاتر تجارتی است.

دفاتر تجارتی دفاتری است که تجار تمامی امور مربوط به امور خویش را در آن ثبت و ضبط می‌کنند و ملزم به نگهداری از آن‌ها هستند. این دفاتر تا حدی دارای اهمیت هستند که قانون گذار ضمانت اجراهای کیفری و مدنی را برای آن دسته از تاجرانی قرار داده است که اقدام به تهیه این دفاتر نمی‌کنند و یا به طور صحیح از آن‌ها نگه‌داری نمی‌کنند.

دفاتر تجاری به ۴ دسته تقسیم می‌شوند که عبارت هستند از :

۱- دفتر روزنامه: دفتری است که اشخاص حقیقی و حقوقی که تاجر محسوب می‌شوند باید هر روز مطالبات، دیون، داد و ستد تجاری و معاملات راجع به اسناد تجارتی و به طور کلی تمام هزینه ها و درآمدهای روزانه خود را به هر اسمی که باشد در این دفتر ثبت کند و قبل از آن که چیزی در آن‌ نوشته شود باید توسط نماینده اداره ثبت امضا گردد.

۲-دفتر کل: دفتری است که اشخاص حقیقی و حقوقی که تاجر محسوب می‌شوند باید همه معاملات خود را که طی هفته گذشته انجام داده و در دفتر روزنامه ثبت کرده است از آن خارج کرده و انواع مختلف معاملات را طبقه بندی کند و هر کدام را در صفحه ای مخصوص در دفتر کل ثبت کند و قبل از آن که چیزی در آن نوشته شود باید توسط نماینده اداره ثبت امضا شود.

۳-دفتر دارایی: دفتری است که اشخاص حقیقی و حقوقی که تاجر محسوب می‌شوند باید هر سال صورت جامعی از کلیه دارایی خود مانند اموال منقول و غیر منقول، دیون و مطالبات سال گذشته خود را دسته بندی کرده و به صورت مرتبی در این دفتر وارد کنند و سپس امضا نمایند. لازم به ذکر است که این کار باید تا ۱۵ فروردین سال بعد صورت گیرد و قبل از آن که چیزی در آن نوشته شود باید توسط‌ نماینده اداره ثبت امضا شود.

۴-دفتر کپیه: دفتری است که اشخاص حقیقی و حقوقی که تاجر محسوب می شوند باید تمامی مراسلات و مخابرات و صورت حساب های صادره خود را در آن به ترتیب تاریخ ثبت کنند. (امروزه بنگاه های تجارتی از سیستم تایپ و بایگانی پیشرفته به جای این دفتر استفاده می کنند)

تشکیل شرکت

در این مقاله به بررسی نحوه تشکیل شرکت ها اشاره می کنیم و روالی که باید طی شود تا شرکت های سهامی عام، سهامی خاص، با مسئولیت محدود، نسبی و تضامنی به ثبت برسند را به تفکیک توضیح خواهیم داد.

تشکیل شرکت‌ سهامی عام

برای تشکیل شرکت سهامی عام‌، موسسین ابتدا باید نزد یکی از بانک‌ها حسابی به نام حساب شرکت در شرف تاسیس افتتاح کنند سپس حداقل بیست درصد سرمایه شرکت را خود تعهد کرده باشند و حداقل سی و پنج درصد این مبلغ را پرداخت کنند؛ سپس‌ اظهارنامه ثبت شرکت را تهیه و کامل کنند و مدارک مذکور را همراه طرح اساسنامه شرکت و طرح اعلامیه پذیره نویسی سهام که به امضای کلیه موسسین رسیده باشد، در تهران به اداره ثبت شرکت‌ها و در شهرستان‌ها به دایره ی ثبت شرکت‌ها و در نقاطی که دایره ثبت شرکت‌ها وجود ندارد به اداره ثبت اسناد و املاک محل تحویل بدهد و رسید دریافت کند. لازم به ذکر است که تکمیل هر یک از برگه‌های بالا باید طبق مندرجات و مفاد قانون انجام شود‌.
بعد از انجام‌ مراحل فوق، مرجع ثبت شرکت‌ها مدارک تحویلی‌ را با قانون انطباق می دهد و پس از اخذ موافقت نامه از سازمان بورس، اجازه انتشار اعلامیه پذیره نویسی را صادر خواهد نمود. اعلامیه پذیره نویسی باید توسط موسسین در جراید آگهی شود و در معرض علاقه‌مندان قرار می گیرد؛ سپس ظرف مهلت تعیین شده در اعلامیه پذیره نویسی علاقه‌مندان به بانک مراجعه نموده و ورقه‌ی تعهد سهم‌ را طبق امضا و مبلغی را که نقداً باید پرداخت شود پرداخت و رسید دریافت خواهند کرد. ‌این عمل به پذیره نویس حق حضور و رای دادن در مجمع عمومی موسس می دهد.
پس از اتمام مراحل پذیره نویسی مجمع عمومی به بررسی و احراز فرایند پذیره نویسی می‌پردازد و آن را با سرمایه پیشنهادی شرکت مطابقت می‌دهد؛ سپس موسسین اولیه و پذیره نویسان در کنار یکدیگر جمع می شوند که به مجموع آنها مجمع عمومی‌ موسس گفته‌ می‌شود.
مجمع عمومی موسس از طریق جلسات، سرمایه و اساسنامه شرکت را تصویب‌ می کنند و مدارک لازم را به اداره ثبت شرکت‌ها جهت ثبت شرکت تحویل می‌دهد.

تشکیل شرکت سهامی خاص

برای تشکیل شرکت‌های سهامی خاص فقط تسلیم اظهارنامه ثبت شرکت به ضمیمه‌ی اساسنامه شرکت و اظهارنامه‌ای که تعهد کردن کلیه سهام و گواهی‌نامه بانکی حاکی از پرداخت قسمت نقدی آن (که نباید کم‌تر از ۳۵درصد کل سهام باشد) را نشان بدهد، صورت جلسه‌ی انتخاب مدیران و بازرسان، قبول سمت مدیریت و بازرسی، ذکر نام روزنامه کثیر الانتشاری که هر گونه آگهی راجع به شرکت تا تشکیل اولین مجمع عمومی عادی در آن منتشر خواهد شد، به مرجع ثب شرکتها کافی خواهد بود‌‌.
هم چنین لازم به ذکر است که در شرکتهای سهامی خاص تشکیل مجمع عمومی موسس الزامی نیست ولی جلب نظر کارشناسی در مورد تقویم آورده های غیر نقدی ضروری است.

تشکیل شرکت با مسئولیت محدود

تشکیل شرکت با مسئولیت محدود به نسبت از شرکتهای سهامی راحت تر است.
شرکت بامسئولیت محدود زمانی تشکیل می‌شود که تمام سرمایه نقدی پرداخت و سهم الشرکه غیر نقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشد.
آورده های غیر نقدی در شرکت با مسئولیت محدود می‌تواند توسط شرکا قیمت گذاری شود و در این نوع شرکت‌ها الزامی به حضور کارشناس رسمی نیست.
حداقل تعداد شرکا در شرکت با مسئولیت محدود دو نفر است و حداقل سرمایه نیز برای تاسیس این نوع شرکت در قانون تجارت قید نشده است البته در رویه اداره ثبت شرکتها حداقل صد هزار تومان ثبت می شود.

تشکیل شرکتهای نسبی و تضامنی

تشکیل این شرکتها مانند شرکت با مسئولیت محدود است یعنی زمانی که تمام سرمایه نقدی پرداخت و سهم الشرکه غیر نقدی نیز ارائه شده باشد.
آورده های غیر نقدی در شرکت های نسبی و تضامنی نیز می‌تواند توسط شرکا قیمت گذاری شود و در این نوع شرکت‌ها الزامی به حضور کارشناس رسمی نیست.
حداقل تعداد شرکا در این نوع شرکت ها دو نفر است و حداقل سرمایه نیز برای تاسیس این نوع شرکت در قانون تجارت قید نشده که البته در رویه اداره ثبت شرکتها حداقل صد هزار تومان ثبت می شود.

در این مقاله به بررسی شخصیت حقوقی و حقیقی می پردازیم. قبل از ورود به مفهوم شخصیت، ابتدا می بایست پیش زمینه ای در مورد مفهوم شخص در ذهن خواننده این مطلب تداعی نمود در نتیجه ابتدا به بیان مفهوم شخص می پردازیم. شخص عبارت است از موجودی که دارای حق و تکلیف باشد و به واسطه ی این حقوق و تکالیف عهده دار  ایفای  نقشی در جامعه ی خویش بشود؛  بنابر تعریف مذکور، شخصیت به معنای شایستگی و ظرفیت شخص برای دارا شدن حق و تکلیف می باشد. علم حقوق  شخصیت را به دو نوع شخصیت حقوقی و شخصیت حقیقی تقسیم می کند.

شخصیت حقیقی

تمامی انسان ها به واسطه ی طبیعت وجودی خود دارای حق و تکلیف هستند که به شخصیت آنها شخصیت حقیقی گویند.

شخصیت حقوقی

شخص حقوقی زمانی پدید می آید که دسته ای از افراد که دارای منافع مشترک هستند یا پاره ای از اموال که به اهداف خاصی اختصاص داده شده اند در کنار هم قرار بگیرند و قانون آن ها را طرف حق و تکلیف بشناسد  که به چنین شخصیتی شخصیت حقوقی می گویند و به دو دسته ی اشخاص حقوقی حقوق عمومی و اشخاص حقوقی حقوق خصوصی تقسیم می شوند.

اشخاص حقوقی حقوق عمومی

توسط مقامات عمومی و به منظور حفظ و تامین منافع عمومی و همگانی و رفع نیاز های جامعه تشکیل می شوند و تابع نظام حقوق عمومی هستند و از حق اعمال حاکمیت برخوردار هستند .(البته شایان ذکر است که از این ویژگی به طور یکسان برخوردار نمی باشند.)

اشخاص حقوقی حقوق عمومی را می توان به ترتیب ذیل تقسیم بندی نمود:

دولت: به عنوان بزرگترین شخصیت حقوقی در هر کشور شناخته می شود.

موسسات عمومی مستقل: مانند سازمان انتقال خون، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی که جز موسسات عمومی مستقل از دولت محسوب می شوند.

نهادهای غیر متمرکز و نهادهای عمومی غیر دولتی: مانند شهرداری ها، شوراهای اسلامی شهر و روستا، سازمان تامین اجتماعی و …

اشخاص حقوقی عهده دار امر عمومی: نهادهایی مانند اتحادیه صنفی، نظام مهندسی، کانون وکلای دادگستری که در مواردی از امتیازات اقتدارات عمومی برخوردار هستند.

اشخاص حقوقی حقوق خصوصی

با اراده و ابتکار افراد و به منظور تامین منافع مادی آنها تشکیل می شود و تابع نظام حقوق خصوصی هستند. اشخاص حقوقی حقوق خصوصی را می توان به ترتیب ذیل تقسیم نمود:

شرکتهای تجاری: اگرچه قانون تجارت تعریفی از شرکت تجاری ارائه ننموده است ولی با توجه به نظریات دکترین و تفاسیر اساتید و حقوقدان ها شرکت تجاری عبارت است از

” قرار دادی که به موجب آن دو یا چند نفر توافق می کنند سرمایه مستقلی را که از جمع آورده های آن ها تشکیل می شود ایجاد کنند و به موسسه ای که برای انجام مقصود خاصی تشکیل می گردد اختصاص دهند و در منافع و زیان های احتمالی آن سهیم باشند. “

طبق ماده 20 قانون تجارت شرکت های تجاری به هفت قسم تبدیل می شوند که عبارت هستند از شرکت های سهامی اعم از عام و خاص، شرکت با مسئولیت محدود، شرکت نسبی، شرکت تضامنی، شرکت مختلط سهامی و شرکت مختلط غیر سهامی که به تفکیک در مقاله های قبلی سایت موسسه ثبتی کاف قابل بررسی هستند.

موسسات غیر تجاری: عبارت است از کلیه موسسات وتشکیلاتی که برای مقاصد غیر تجاری، یعنی عملیات های خارج از موضوع ماده دو قانون تجارت، تشکیل می شوند، مانند امور علمی، ادبی، خیریه ای و امثالهم. این موسسات به دو دسته ی انتفاعی و غیر انتفاعی تقسیم می شوند.

وقف: عبارت است از حبس عین مال و تسبیل منفعت آن که به دو صورت عام و خاص انجام می شود و به محض انعقاد عقد شخصیت حقوقی پیدا می کند.

نهادهای جدید التاسیس: نهادهایی که به دلیل نیازهای تجاری و حرفه ای تجار ایجاد شده اند، برخی از آنها دارای شخصیت حقوقی مستقل و برخی فاقد چنین شخصیتی هستند. مانند کنسرسیوم ها و صندوق های سرمایه گذاری.

آثار شخصیت حقوقی

شخصیت حقوقی پس از پدیدار شدن آثاری دارد که به بیان هر یک خواهیم پرداخت:

  • اسم: پس از پیدایش شخصیت حقوقی، آن دارای نام و عنوان مستقل از اعضای خود خواهد بود.
  • دارایی: شخصیت حقوقی دارایی مستقل از اعضای خود خواهد داشت؛ از جمله نتایج این اثر می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

طلبکار شخصی شریک حق مراجعه به شرکت را ندارد و بالعکس.

طلبکار شریک ابتدا باید به دارایی شرکت مراجعه کند و در نهایت اگر ممکن نبود به شرکا.

  • حقوق و تعهدات مستقل: شخصیت حقوقی مستقل از اعضای خود دارای حق و تکلیف است.
  • تابعیت و اقامتگاه: شخصیت حقوقی دارای تابعیتی مستقل از تابعیت اعضای خود می باشد به این صورت که تابعیت تابع اقامتگاه است و اقامتگاه نیز محل اداره ی شخص حقوقی است.

قلمرو شخصیت حقوقی

اصل بر این است که شخصیت حقوقی تمامی حقوق و تکالیف شخص حقیقی را دارا می باشد به استثنای دو مورد که به ترتیب زیر توضیح داده شده است.

اول این که شخصیت حقوقی نمی تواند حقوق و تکالیفی که تنها مختص انسان است را دارا بشود، مانند حق ازدواج، بنوت و امثالهم.

دوم اینکه شخص حقوقی تنها حقوق و تکالیفی را دارا است که در حیطه ی وظایف و موضوع فعالیت وی باشد؛ به عنوان مثال شرکت تجاری با مسئولیت محدودی که  موضوع فعالیتش در زمینه امور مربوط به کشاورزی و دامپروری است نمی تواند در  زمینه ای غیر این موضوع فعالیت کند.

منابع:

  • قانون تجارت
  • قانون مدنی
  • آیین نامه ثبت تشکیلات و موسسات غیر تجاری
  • اشخاص و محجورین،دکتر صفایی
  • حقوق اداری،جلد اول، دکتر امامی
  • حقوق شرکت های تجاری، جلد اول، دکتر اسکینی

انواع شرکت ها / تجاری و مدنی

با گذشت زمان و پیشرفت جوامع و تغییر در نوع کسب و کار، بازارها دچار دگرگونی شده و شراکت از روش های سنتی به روشهای بروز تر و در قالب انواع شرکت های تجاری سوق یافته است. اما با این وجود هنوز هم برخی از نیازهای اجتماعی در موضوع شرکت های مدنی دیده می شود. در این مقاله به توضیح انواع شرکت ها، ویژگی ها و تفاوت های آنان می پردازیم.
به طور کلی شرکت ها به 2 دسته تقسیم می شوند :
• شرکت های تجاری
• شرکت های مدنی

شرکت های تجاری

شرکت تجاری را اجتماع دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی به منظور انجام عملیات تجاری و کسب سود را گویند.
(راشدی اشرفی، علیرضا، حقوق تجارت کاربردی، ص 28-29)
شرکت های تجاری تایع یک سری قوانین لازم الاجرا بوده و مکلف اند قانون تجارت و مقررات اساسنامه را اجرا نمایند. به عبارت دیگر خط مشی ها و اصول راهبردی این شرکت ها و موسسات توسط قانون گذار مقرر گردیده است. طبق قانون تجارت شرکتهای تجاری به 7 قسم تقسیم میگردند که عبارت اند از :
1- شرکت با مسئولیت محدود
2- شرکت سهامی خاص و سهامی عام
3- شرکت تضامنی
4- شرکت نسبی
5- شرکت مختلط سهامی
6- شرکت مختلط غیر سهامی
7- شرکت تعاونی
شرکت های تجاری همیشه به اختیار شرکا به ثبت می رسند و با ثبت در اداره ثبت شرکتها رسمیت پیدا می کنند و بعد از ثبت شدن، شخصیتی مستقل از شرکای خود را صاحب می شوند که اصطلاحا به آن شخصیت حقوقی گفته می شود. این شخصیت مستقل همچنین باعث استقلال مالی آن شرکت می گردد یعنی اموالی که شرکا به شرکت وارد می کنند، جزو دارایی های شرکت محسوب می شود و تا زمانی که شرکت به فعالیت خود ادامه می دهد، طلبکاران شخصی شرکا شرکت، حق مراجعه به شرکت را ندارند.

شرکت های مدنی:

به بیان ساده ممکن است شما فردی باشید که ایده خاصی را در ذهن دارید اما سرمایه لازم برای اجرایی کردن این ایده را در اختیار ندارید بنابراین می توانید با مشارکت با فردی که سرمایه کافی برای اجرای این ایده را دارد، در ازای تقسیم سود و در قالب قرارداد مشارکت مدنی، شرکت مدنی را بوجود آورید. یا ممکن است شما سرمایه کافی برای ساخت یک ساختمان را در اختیار داشته باشید و فرد دیگری تخصص اجرا و ساخت این ساختمان را داشته باشد بنابراین با ایجاد شراکت مدنی میتوانید این کار را انجام دهید و در پایان کار شما و فرد مقابل طبق قرارداد مشارکت مدنی که با یکدیگر داشته اید، سود یا تعداد واحدهای این ساختمان را بین خود تقسیم کنید.

در حقوق مدني به دو معنای عام و خاص تعریف شده اند که در معناي عام، شرکت عبارت از عقدي است که در آن، طرفين سرمايه يا کار خود را براي رسيدن به سودی خاص جمع مي‌کنند.

در معناي خاص، شرکت يکي از عقود معيني است که همراه با اشاعه در حق مالکيت ايجاد مي‌شود و معمولاً نيز هر گاه در حقوق مدني از شرکت صحبت مي‌شود، هدف معنای خاص آن است.

ماده 571 قانون مدنی، شرکت مدنی را اینگونه تعریف نموده است:
شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکين متعدد در شيء واحد به نحو اشاعه.

از این تعریف اینگونه استنباط می گردد که شرکت مدنی، شرکتی است که در آن چند نفر به طور مشاع، مالک مال واحدي هستند؛ يعني هر يک در جزء جزء مال، داراي حق مالکيت هستند.
شرکتهای مدنی به دو نوع 1- اختیاری ( با اختیار و اراده شرکا به وجود می آید مانند شراکت مدنی در ساخت یک ساختمان) و 2- قهری ( با اختیار شرکا به وجود نمی آید مثل شراکت وراث در ارث) تقسیم می گردند.
شرکت مدنی شخص حقوقی محسوب نمی شود چون شخصیت هایی که طبق قانون تجارت به ثبت می رسند و رسمیت پیدا می کنند شخصیت حقوقی می گیرند در حالی که برای اینکه شرکت مدنی رسمیت قانونی پیدا کند باید شرکتنامه آن در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود و این شرکتنامه به هیچ عنوان دلیلی بر اینکه شرکت مدنی شخصیت حقوقی پیدا کند نمی شود.
معروفترین شکل مشارکت مدنی، مشارکت در ساخت و ساز، مشارکت مدنی خصوصی و مشارکت مدنی با بانک است.

تفاوتهای شرکت تجاری و شرکت مدنی

1- علاوه بر شخصیت حقیقی ، شخصیت های حقوقی نیز دارای اقامتگاه وتابعیت هستند. از آنجایی که شرکتهای تجاری شخصیت حقوقی دارند پس دارای تابعیت و اقامتگاه مشخصی هستند. اما همانطور که گفته شد شرکت مدنی دارای شخصیت حقوقی نیست پس دارای تابعیت و اقامتگاه نیستند.
2- معاملات شرکتهای تجاری، طبق قانون تجارت تجاری محسوب می شوند و از آنجایی که شرکتهای مدنی تجاری نیستند، معاملاتشان نیز تجاری محسوب نمی شود.
3- عمر شرکت ها ممکن است محدود یا نامحدود باشد. در شرکتهای مدنی در صورتی که مدت تعیین نشده باشد شرکت به تقاضای هر یک از شرکا از بین می رود و در مورد آن مقررات مربوط به تصفیه و ورشکستگی قابل اجرا نیست.
4- شرکتهای مدنی همیشه حداقل با دو نفر قابلیت ثبت دارند اما در خصوص شرکتهای تجاری که طبق قانون تجارت به هفت قسم تقسیم میشوند، همیشه اینطور نیست و برای ثبت بعضی از شرکتهای تجاری مثل سهامی خاص وجود حداقل 3 شریک الزامی میباشد.
5- شرکتهای مدنی ممکن است به اختیار شرکا به وجود نیایند مثل شراکت وراث در ارث. اما شرکتهای تجاری همیشه به اختیار و اراده شرکا به وجود می آیند.

ثبت شرکت

یکی از راه های نوین و حرفه ای در پیشبرد آسان تر امور تجاری، ثبت شرکت است. با بهره مندی از همیاری اشخاص متعدد بعنوان شریک که با انباشت آورده های کوچک خود، سرمایه نسبتا بزرگی را برای شرکت فراهم می آورند، میتوان در روند اجرای طرحهای بازرگانی، صنعتی، خدماتی، آموزشی، تجاری و…. گام های موثری را برداشت.

در ادامه به مزایای ثبت شرکت می پردازیم :

کارآفرینی و کمک به اقتصاد و صنعت

با بکارگیری نیروهای جوان، متخصص و کارشناس می توان در راستای پیشبرد اهداف شرکت کمک موثری به امر کارآفرینی در کشور نمود. کارآفرینی یکی از عوامل موثر در توسعه اقتصاد و جوامع می باشد. در همین راستا افرادی که از تخصص و توانایی های مدیریتی برخورار باشند، می توانند با ثبت شرکت کار خود را بصورت قانونی و حرفه ای آغاز کنند.

بهره مندی از شراکت

وقتی تصمیم به راه انداز یک کسب وکار در جهت اجرایی کردن ایده های خود می گیرید گاهی اوقات ممکن است توانایی ها و یا امکانات مالی شما برای شروع کسب و کارتان کافی نباشد و یا به دلیل ترس از شکست و نداشتن اعتماد به نفس کافی بخواهید اجرایی کردن این ایده را با شخص دیگری سهیم شوید. بنابراین الزامات قانونی، شما را وادار به ثبت شرکت می کند.

وجه قانونی و اعتبار

با ثبت شرکت و ایجاد یک شخصیت حقوقی، به کار خود رسمیت می بخشید و در کنار افزایش اعتبار و ارتقاء موقعیت کسب و کار خود، اعتماد مشتریان خود را نیز بیشتر جلب می کنید.

نام و عنوان مستقل

ممکن است مدت ها با نامی مشغول فعالیت بوده اما آنرا به ثبت نرسانده باشید. ثبت و راه اندازی فعالیت در قالب شرکت در نهایت به ثبت نام اختصاصی برای شناخته شدن منجر میشود و برای اینکه در ذهن مشتری ها و مخاطبان کسب و کارتان با نام اختصاصی ماندگار شوید، بهتر است این نام را با ثبت شرکت به ثبت برسانید. در نهایت می تونید برای ایجاد حق مالکیت آنرا بعنوان برند شرکتی خود نیز ثبت کنید.

سابقه فعالیت

برای ارائه سابقه فعالیت خود بعنوان رزومه به اشخاص ثالث باید با مدرک معتبر سابقه فعالیت خود را ارائه دهید. با ثبت شرکت از زمان شروع فعالیت خود بطور رسمی و قانونی تاریخ فعالیت خود را نیز به ثبت رسانده اید و با گذشت زمان سابقه شرکت افزایش یافته و باعث افزایش اعتبار رزومه شما می گردد.

شفافیت در برابر مشتریان

وقتی شرکتی به ثبت می رسد، افراد می توانند جهت آگاهی و اطمینان از محل فعالیت شرکت، سرمایه ثبتی، مدیران و اعضای شرکت، حق امضا، نام شرکت، شماره ثبت و موضوع مجاز فعالیت شرکت از طریق سایت اداره ثبت اسناد و املاک کشور استعلام گرفته و هویت شرکت شما در اختیار آنها قرار بگیرد. که این امر موجب افزایش اعتبار شما و جلب اعتماد مشتریان تان می گردد.

ثبت شرکت از نگاه قانون

• ماده 195 قانون تجارت می گوید: ” ثبت کلیه شرکت های مذکور در این قانون الزامی و تابع جمیع مقررات قانون ثبت شرکت ها است.”
• برابر قانون ثبت اسناد، ثبت شرکتنامه ها اجباری می باشد.
• به موجب تبصره 1 ماده 5 قانون اصلاح قانون نظام صنفی مصوب 31/2/1368 ، ثبت شرکت الزامی است.
• نظامنامه قانون تجارت وزارت عدلیه مصوب 1311 ثبت شرکت های تجارتی را الزامی نموده است.

بنابراین با توجه به مواد مذکور، هر گاه یکی از شرکت های تجاری مراحل مربوط به ثبت را طی ننمایند و به ثبت نرسد، نه تنها رسمیت ندارد، بلکه بر خلاف قانون عمل کرده است و مراجع ذیصلاح می توانند از انجام فعالیت های آن جلوگیری نمایند.

شرکت در مناقصات و مزایدات دولتی

مناقصات و مزایدات دولتی گاهی موقعیت مناسبی را برای جهش کارتان هم از نظر اقتصادی و هم از نظراعتبار ایجاد می کنند. گاهی اوقات ممکن است موقعیت مناقصه یا مزایده ی دولتی سر راهتان قرار بگیرد و از آنجا که فقط اشخاص حقوقی میتوانند از این موقعیت استفاده کنند، این فرصت را به راحتی از دست خواهید داد. پس هر چه زودتر شرکت خود را به ثبت برسانید !

اخذ نمایندگی از برندهای معتبر

برندهای معروف و معتبر در بیشتر مواقع جهت حفظ اعتبار و جلوگیری از مشکلات احتمالی فقط به اشخاص حقوقی نمایندگی اعطا می کنند. لذا شما میتوانید با داشتن یک شرکت از نمایندگی برندهای معتبر برخوردار شوید.